Wat te doen in Sarawak: van Kuching tot Mulu

Veel mensen denken bij Borneo aan één groot regenwoud. Toen ik door Sarawak reisde, merkte ik al op de eerste dag dat Kuching veel meer is dan een plek om je reis te beginnen. Het is een levendige stad met een eigen karakter. Ik sliep in Chinatown en at er de lekkerste noedels en dumplings van mijn reis. Langs de rivier loopt een boulevard en 's avonds kun je er een lichtshow bekijken. Kuching heet niet voor niets Cat City: op verschillende kruispunten staan grote kattenbeelden.

Wil je meer over de geschiedenis en cultuur van Sarawak leren? Bezoek dan het Borneo Cultures Museum. Je vindt er onder andere informatie over de verschillende gemeenschappen en de geschiedenis van de regio. Dat geeft je wat achtergrond voor een bezoek aan een longhouse later in je reis.

Je kunt Kuching ook met een gids verkennen tijdens een fietstocht door de oude stad. Onderweg proef je streetfood en steek je met een sampan de rivier over naar de Maleise kampongs aan de overkant.

Op ongeveer drie kwartier rijden van Kuching ligt het Semenggoh Wildlife Centre. Hier leven orang-oetans vrij in het bos, maar ze krijgen ook op vaste momenten extra voedsel aangeboden. Rond die voedermomenten heb je een goede kans om ze te zien. De rangers kennen de dieren en vertellen over hun gedrag en karakter.

Ik had geluk: verschillende orang-oetans slingerden door de bomen naar de voederplek, stopten hun handen en monden vol bananen en verdwenen daarna weer tussen de boomtoppen. Een ontmoeting is niet gegarandeerd. Als er genoeg natuurlijk voedsel in het bos te vinden is, laten de dieren zich soms niet zien.

Semenggoh is daardoor een toegankelijke manier om orang-oetans te zien. Hoop je ze liever in het wild tegen te komen, dan kun je een tocht in de omgeving van Batang Ai overwegen.

Bako is een van de bekendste nationale parken van Sarawak. Vanuit het dorpje Kampung Bako vaar je met een bootje naar het park. Daar wandel je over junglepaden langs bijzondere rotsformaties en kleine strandjes. De bekendste bewoner is de neusaap, die alleen op Borneo voorkomt. Lokaal noemen ze hem ook wel Monyet Belanda, de Hollandse aap.

Bako is populair en dat merk je zodra je aankomt. Ik koos voor een korte wandeling langs de hoogtepunten. Midden op de dag zag ik weinig neusapen. Onze gids vertelde dat je ze vooral vroeg in de ochtend goed kunt spotten. Wil je die kans vergroten, dan is het de moeite waard om in het park te slapen. Je kunt dan vroeg op pad, voordat de meeste dagbezoekers aankomen.

De lodges in Bako zijn eenvoudig. Je kiest deze plek dus vooral voor de natuur en de kans om wildlife te zien, niet voor het comfort van je hotel.

Soms is een fijne slaapplek zelf al een reden om ergens wat langer te blijven. Buiten Kuching sliep ik een paar dagen in een eenvoudige boomhut in het regenwoud van Santubong. Vanaf het terras zag ik neusapen, languren, vliegende eekhoorns en otters. Je kunt er ook zelf junglewandelingen maken.
De tocht naar de waterval bleek meer klauteren dan wandelen. We volgden touwbruggen en boomstammen door het bos. De verkoeling bij de waterval was daarna meer dan welkom.

Ook een riviersafari behoort tot de mogelijkheden. Tijdens de tocht van een paar uur kun je onder andere krokodillen, dolfijnen, vuurvliegjes en neusapen tegenkomen. Ik vond het zelf wat lang om stil op de boot te zitten, maar als je graag wildlife observeert, is het een mooie aanvulling op je verblijf.

Heb je weinig tijd? Dan kun je ook kiezen tussen Bako en Santubong. Rond de boomhut zag ik al veel van de dieren waarvoor reizigers naar Bako komen. Wil je vooral wandelen en de verschillende landschappen van het nationale park ontdekken, dan is Bako juist een goede aanvulling.

Een bezoek aan een longhouse is een bijzondere manier om kennis te maken met de cultuur van Sarawak. In een traditioneel longhouse wonen meerdere families onder één dak. Je eet mee met je gastfamilie en slaapt eenvoudig, vaak op een matje. De invulling van het verblijf verschilt per gemeenschap en longhouse.

Heb je weinig tijd, dan kun je kiezen voor een verblijf bij de Bidayuh, vlak buiten Kuching. De volgende ochtend dobber je bijvoorbeeld op een bamboevlot over de rivier. Bij de Iban reis je verder het binnenland in. Vanuit Kuching rijd je ongeveer viereneenhalf uur en daarna vaar je nog een uur met een houten jungleboot. In de omgeving van Batang Ai kun je je bezoek combineren met een junglewandeling. Met wat geluk spot je hier orang-oetans in het wild.

Als je bij een longhouse verblijft, ben je te gast bij een gemeenschap. Volg daarom de aanwijzingen van je gastheer of gastvrouw. Vaak trek je je schoenen uit voordat je naar binnen gaat en wacht je tot je wordt uitgenodigd. Vraag vooraf ook of het gebruikelijk is om iets mee te nemen voor je gastfamilie.

Verder landinwaarts ligt Mulu National Park, een van de bekendste natuurgebieden van Sarawak. Je bereikt het met een binnenlandse vlucht, bijvoorbeeld vanuit Kuching of Kota Kinabalu. Mulu is een interessante aanvulling als je meer tijd hebt voor de natuur van Borneo.

Via houten paden door de jungle bereik je onder andere Lang Cave en Deer Cave. Die laatste staat bekend om zijn enorme grotgang. Rond zonsondergang kun je hier, als de omstandigheden goed zijn, zwermen vleermuizen uit de grot zien vliegen.

De volgende dag kun je per boot naar Wind Cave en Clearwater Cave. In de grotten is het vochtig en op sommige plekken donker en glad. Goede schoenen zijn daarom handig. Heb je meer tijd en een goede conditie, dan kun je je bezoek uitbreiden met een meerdaagse tocht naar de Pinnacles: opvallende, scherpe kalksteenpieken die je na een stevige klim bereikt.

Kuching is een goede uitvalsbasis voor verschillende uitstapjes. Vanuit de stad bezoek je Semenggoh, Bako en Santubong. Ook een verblijf bij een Bidayuh-longhouse vlak buiten de stad is goed te combineren. Voor een bezoek aan de Iban in de omgeving van Batang Ai trek je meer tijd uit, omdat je een flink stuk over de weg en daarna met een boot reist.

Mulu ligt verder weg en vraagt om een binnenlandse vlucht. Je kunt het park daarom als aparte stop in je rondreis opnemen, bijvoorbeeld als je vanuit Kuching verder reist naar Sabah. Wil je na de jungle nog even ontspannen, dan is Damai Beach een fijne plek om je reis af te sluiten. Het strand ligt op ongeveer een half uur van de luchthaven van Kuching.